Almere is een van de jongste grote steden van Nederland. De stad ligt in de provincie Flevoland en ontstond pas in de tweede helft van de twintigste eeuw op grond die daarvoor eeuwenlang onder water lag. Waar tegenwoordig woonwijken, parken en wegen liggen, bevond zich vroeger de Zuiderzee. Het ontstaan van Almere is daarom nauw verbonden met de Nederlandse strijd tegen het water en de grootschalige inpolderingsprojecten van de twintigste eeuw.
Van Zuiderzee naar nieuw land
Tot in de twintigste eeuw bestond het gebied waar Almere nu ligt uit open water. De Zuiderzee was een binnenzee die regelmatig voor overstromingen zorgde in grote delen van Nederland. Om deze risico’s te beperken en tegelijkertijd nieuw land te winnen voor landbouw en bewoning, ontstond het plan om de zee af te sluiten en delen ervan droog te leggen.
Een belangrijke stap in dat plan was de aanleg van de Afsluitdijk, die in 1932 werd voltooid. Door deze dijk werd de Zuiderzee afgesloten van de Noordzee en veranderde het gebied in het IJsselmeer. Hierdoor werd het mogelijk om nieuwe polders aan te leggen.
In de decennia daarna werden verschillende delen van het voormalige zeegebied drooggelegd. Na de Wieringermeer en de Noordoostpolder volgde in de jaren zestig en zeventig de aanleg van Oostelijk en Zuidelijk Flevoland. Het gebied waar Almere later zou ontstaan, maakte deel uit van deze laatste polder.
De eerste plannen voor een nieuwe stad
Toen Zuidelijk Flevoland droogviel, ontstond de vraag hoe het nieuwe land gebruikt moest worden. In eerste instantie was het vooral bedoeld voor landbouw en natuur. Tegelijkertijd groeide de bevolking in de Randstad snel, vooral rond Amsterdam. Daardoor ontstond behoefte aan nieuwe woongebieden.
De overheid besloot daarom om in Zuidelijk Flevoland een nieuwe stad te bouwen die een deel van de bevolkingsgroei kon opvangen. Anders dan veel oudere Nederlandse steden zou deze plaats volledig planmatig worden ontwikkeld, met moderne ideeën over wonen, infrastructuur en groenvoorziening.
De naam Almere verwijst naar een middeleeuwse benaming voor een groot binnenmeer dat vroeger in dit gebied lag. Daarmee kreeg de nieuwe stad een naam die weliswaar modern klinkt, maar toch verwijst naar een veel oudere geografische geschiedenis.
De eerste bewoners
De bouw van Almere begon in de jaren zeventig. In 1976 werden de eerste woningen opgeleverd in Almere Haven, het oudste stadsdeel van de stad. Dit gebied kreeg een relatief kleinschalige opzet met een haven, woonwijken en een lokaal centrum.
In de jaren daarna groeide Almere snel. Nieuwe wijken en stadsdelen werden gebouwd om de toenemende vraag naar woningen op te vangen. Almere Stad ontwikkelde zich tot het grootste centrum van de stad, met winkels, kantoren en voorzieningen. Later kwamen onder meer Almere Buiten, Almere Poort en Almere Hout tot stand.
Een stad die vanaf het begin gepland is
Wat Almere bijzonder maakt, is dat de stad vanaf het begin is ontworpen op de tekentafel. Stedenbouwkundigen konden rekening houden met moderne ideeën over ruimtegebruik, mobiliteit en leefomgeving. Daardoor ontstond een stad met brede wegen, veel fietspaden, waterpartijen en groene zones tussen de woonwijken.
Ook experimentele vormen van woningbouw kregen een plaats in de stad. Sommige wijken zijn ontworpen met veel architectonische variatie, terwijl andere gebieden bewoners juist meer vrijheid geven bij het bouwen van hun eigen huis. Deze aanpak maakt Almere tot een stad waar stedelijke planning en experiment hand in hand gaan.
Almere in ontwikkeling
Sinds de eerste woningen in de jaren zeventig werden gebouwd, is Almere uitgegroeid tot een van de grootste steden van Nederland. De stad blijft zich ontwikkelen met nieuwe woongebieden, infrastructuur en voorzieningen. Tegelijkertijd blijft de oorspronkelijke achtergrond zichtbaar: een stad die ontstond op nieuw land, gevormd door waterbeheer en ruimtelijke planning.
Het ontstaan van Almere laat zien hoe Nederland in de moderne tijd nieuw land heeft gecreëerd en ingericht. Daarmee vormt de stad een opvallend voorbeeld van hoe landschap, techniek en stadsontwikkeling samen een volledig nieuwe woonomgeving kunnen voortbrengen.